ജനനമരണ ചക്രത്തില്‍ നിന്ന് മോചനം തരുന്ന ജഗന്നാഥ രഥയാത്ര

ജഗന്നാഥ രഥയാത്രയുടെ പ്രാധാന്യം

ജഗന്നാഥന്‍ എന്നതിന്റെ അര്‍ത്ഥം തന്നെ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നാഥന്‍ എന്നാണ്. ഹിന്ദുവിശ്വാസപ്രകാരമുള്ള നാല് ധാമുകളില്‍ ഒന്നാണ് ഒഡീഷ സംസ്ഥാനത്തെ പുരി ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രം. ഇവിടെ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരമായ ജഗന്നാഥ ദേവനെ സഹോദരിയായ ദേവി സുഭദ്ര, സഹോദരന്‍ ബലഭദ്രന്‍ എന്നിവരോടൊപ്പം ആരാധിക്കുന്നു. ഗുണ്ടിച യാത്ര, ഘോസ യാത്ര, നവദിവസീയ യാത്ര, പടിത് പവന്‍ യാത്ര തുടങ്ങിയ പേരുകളിലെല്ലാം രഥയാത്ര അറിയപ്പെടുന്നു.

രഥത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം

എല്ലാ വര്‍ഷവും ഒരു പുതിയ തടി രഥം രൂപകല്‍പ്പന ചെയ്യുന്നു. രഥ നിര്‍മാണത്തിനായുള്ള മരം ശേഖരണം വസന്ത പഞ്ചമി ദിവസം മുതല്‍ ആരംഭിക്കുന്നു. അതേസമയം, രഥ നിര്‍മ്മാണം അക്ഷയ് തൃതിയയില്‍ നിന്നാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. ഈ വര്‍ഷം മെയ് 15 മുതല്‍ രഥ നിര്‍മാണം ആരംഭിച്ചിരുന്നു. ജഗന്നാഥന്‍, ബലഭദ്രന്‍, സുഭദ്രാ ദേവി എന്നിവര്‍ക്കായി സമര്‍പ്പിച്ചിരിക്കുന്ന മൂന്ന് രഥങ്ങളും പൂര്‍ത്തിയാക്കാന്‍ ഏകദേശം രണ്ട് മാസമെടുക്കും. ജഗന്നാഥന് 16 ചക്രങ്ങളുള്ള നന്ദിഗോഷ്, ബലഭദ്രന് 14 ചക്രങ്ങളുള്ള തല ദ്വജ, സുഭദ്രയ്ക്ക് 12 ചക്രങ്ങളുള്ള ദര്‍പ്പ ദളന്‍ എന്നിങ്ങനെയാണ് രഥങ്ങള്‍ തീര്‍ക്കുന്നത്.

ജഗന്നാഥ രഥയാത്രയുടെ ആചാരങ്ങള്‍

രഥയാത്രയുടെ ആചാരങ്ങള്‍ ആരംഭിക്കുന്നത് ഏകദേശം 18 ദിവസം മുമ്പാണ്. ജഗന്നാഥ രഥയാത്രയില്‍ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളുടെ പട്ടിക ഇതാ:

സ്‌നാന പൂര്‍ണിമ

ജഗന്നാഥന്‍, ബലഭദ്രന്‍, ദേവി സുഭദ്ര എന്നിവര്‍ക്ക് സ്‌നാന യാത്ര എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ കുളി നല്‍കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠ പൂര്‍ണിമയില്‍ നടത്തുന്ന ഇതിനെ മഹാസ്‌നാനം എന്നും വിളിക്കുന്നു. 35 സ്വര്‍ണ്ണ കലശവുമായി ജഗന്നാഥനും 22 കലശവുമായി ബലഭദ്രനും 18 സ്വര്‍ണ്ണ കലശം നിറച്ച വെള്ളവുമായി ദേവി സുഭദ്രയെയും കുളിപ്പിക്കുന്നു.

രഥയാത്രയുടെ ആചാരങ്ങള്‍

അന്‍സാരി

സ്‌നാന പൂര്‍ണിമയ്ക്ക് ശേഷം മര വിഗ്രഹങ്ങള്‍ ഘോഷയാത്രയുടെ തീയതി വരെ പ്രത്യേകമായി സൂക്ഷിക്കുന്നു.

ചേര പഹാര

ക്ഷേത്രത്തിലെ സിംഗ് ദ്വാരില്‍ രഥങ്ങള്‍ വടക്ക് അഭിമുഖമായി സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഒഡീഷയിലെ രാജാവ് രഥത്തെ സ്വര്‍ണ്ണ കൈപ്പിടിയുള്ള ചൂല് കൊണ്ട് വൃത്തിയാക്കുകയും പാത വൃത്തിയാക്കുകയും ചന്ദനം തളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മൂന്ന് ദേവന്‍മാരെയും കൊണ്ടുവന്ന് രഥങ്ങളില്‍ വയ്ക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിന്റെ ദ്വിതിയ ദിനത്തിലാണ് ഘോഷയാത്ര ആരംഭിക്കുന്നത്.

ബഹുദ യാത്ര

ഗുണ്ടിച ക്ഷേത്ര ഘോഷയാത്രയില്‍ നിന്ന് തിരിച്ച് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതാണ് ബഹുദ യാത്ര. ഇത് എട്ടാം ദിവസം, അതായത് ദശമി ദിവസമാണ് നടക്കുന്നത്. മടക്കത്തില്‍, അര്‍ധശിനി ദേവിക്കായി സമര്‍പ്പിച്ചിരിക്കുന്ന മൗസി മാ ക്ഷേത്രത്തിലും രഥം നിര്‍ത്തുന്നു.

സുനവെസ

യാത്ര ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രത്തില്‍ തിരിച്ചെത്തുമ്പോള്‍ ആരാധനാമൂര്‍ത്തികളെ പുതിയ വസ്ത്രങ്ങള്‍ ധരിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളില്‍ സ്ഥാപിക്കുന്നു.

ഹീര പഞ്ചമി

ജഗന്നാഥന്റെ ഭാര്യയായ ലക്ഷ്മി ദേവിയുടെ ആചാരമാണിത്.

രഥയാത്രയുടെ പുണ്യം

വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരങ്ങളിലൊന്നാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ജഗന്നാഥന് സമര്‍പ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് പുരി രഥയാത്ര. മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഹിന്ദുക്കളുടെ നാല് പ്രധാന തീര്‍ത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളില്‍ ഒന്നാണ് ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രം. പുരി രഥയാത്രയില്‍, ജഗന്നാഥനെ രഥത്തില്‍ കാണുന്നത് പോലും വളരെ ശുഭമായി കണക്കാക്കുന്നു. ഒരു വ്യക്തി രഥയാത്രയില്‍ പൂര്‍ണ്ണ ഭക്തിയോടെ പങ്കെടുക്കുകയാണെങ്കില്‍ ജനനമരണ ചക്രത്തില്‍ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.