കൊവിഡ് മരണം; മൃതദേഹം എങ്ങനെ സംസ്‌കരിക്കണം

കേരളത്തില്‍ ആദ്യ കൊവിഡ് മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു. കളമശ്ശേരിയില്‍ ചികിത്സയിലുണ്ടായിരുന്നു വ്യക്തിയാണ് മരണപ്പെട്ടത്. ബന്ധുക്കള്‍ക്ക് മൃതദേഹം വിട്ടു കൊടുക്കില്ല എന്ന് ആരോഗ്യമന്ത്രി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. വളരെ സൂക്ഷ്മതയോടെ പ്രോട്ടോക്കോള്‍ പാലിച്ച് വേണം മൃതദേഹം സംസ്‌കരിക്കുന്നതിന്. ഉയര്‍ന്ന രക്തസമ്മര്‍ദ്ദവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിനുണ്ടായിരുന്ന അനാരോഗ്യകരമായ അവസ്ഥയുമാണ് മരണത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ആളുകള്‍ വളരെയധികം ജാഗ്രത പുലര്‍ത്തേണ്ടതുണ്ട്.

കൊവിഡ് ബാധിച്ച് മരിച്ചവരുടെ മൃതദേഹം സംസ്‌കരിക്കുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതായ ചില കാര്യങ്ങള്‍ ഉണ്ട്. അവ എന്തൊക്കെയെന്ന് നോക്കാം. കേരളത്തില്‍ മരണമുണ്ടായ സാഹചര്യത്തില്‍ മാത്രമല്ല ഇറ്റലിയിലും ചൈനയിലും സ്‌പെയിനിലും ഉള്‍പ്പടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളില്‍ മരണമുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. സമയത്തെല്ലാം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ചില കാര്യങ്ങള്‍ ഉണ്ട്. അവ എന്തൊക്കെയെന്ന് നോക്കാം. ഇത്തരം കാര്യങ്ങള്‍ ഒന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ടത് നല്ലതാണ്. നമ്മുടെ ആരോഗ്യ പ്രവര്‍ത്തകര്‍ എത്രത്തോളം റിസ്‌ക് എടുക്കുന്നുണ്ട് എന്ന കാര്യം മനസ്സിലാവാന്‍.

സംസ്‌കരിക്കുന്നവര്‍ ശ്രദ്ധിക്കാന്‍

സംസ്‌കരിക്കുന്നവര്‍ ശ്രദ്ധിക്കാന്‍

കൊവിഡ് ബാധിച്ച് മരണപ്പെട്ടവരുടെ മൃതദേഹം സംസ്‌കരിക്കുമ്പോള്‍ ആരോഗ്യ പ്രവര്‍ത്തകര്‍ വളരെധികം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതായുണ്ട്. കേന്ദ്ര- സംസ്ഥാന മന്ത്രാലയങ്ങളുടെ പ്രോട്ടോക്കോള്‍ അനുസരിച്ചാണ് മൃതദേഹം സംസ്‌കരിക്കേണ്ടത്. അതിന് വേണ്ടി ചില ആരോഗ്യസംരക്ഷണ പ്രവര്‍ത്തകര്‍ പാലിക്കേണ്ട ചില മുന്‍കരുതലുകള്‍ ഉണ്ട്. ഇവ ശ്രദ്ധിച്ചാല്‍ രോഗബാധ പകരുന്നത് തടയാനാവും. ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങള്‍ ഇവയെല്ലാമാണ്.

1. കൈ ശുചിത്വം പാലിക്കുക.

2. വ്യക്തിഗത സംരക്ഷണ ഉപകരണങ്ങളുടെ ഉപയോഗം (ഏപ്രണ്‍, കയ്യുറകള്‍, മാസ്‌കുകള്‍, കണ്ണടകള്‍) എന്നിവ സൂക്ഷിച്ച് ഉപയോഗിക്കണം.

3. മൃതദേഹം സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന ബാഗ് അണുവിമുക്തമാക്കുക; രോഗിയില്‍ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഉപകരണങ്ങളും അണുവിമുക്തമാക്കുന്നതിന് ശ്രദ്ധിക്കണം.

4. ലിനന്‍ അണുവിമുക്തമാക്കുക. ഇത് കൂടാതെ ചുറ്റുപാടും ഉപരിതലങ്ങളും അണുവിമുക്തമാക്കുന്നതിന് ശ്രദ്ധിക്കണം.

 ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ക്ക് പരിശീലനം

ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ക്ക് പരിശീലനം

ഇന്‍സുലേഷന്‍ ഏരിയ, മോര്‍ച്ചറി, ആംബുലന്‍സ്, ശ്മശാന / ശ്മശാന സ്ഥലങ്ങളിലെ മൃതദേഹങ്ങള്‍ കൈകാര്യം ചെയ്യാന്‍ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവര്‍ തുടങ്ങി എല്ലാ ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ക്കും അണുബാധ തടയല്‍ നിയന്ത്രണ രീതികളില്‍ പരിശീലനം നല്‍കണം. ഇല്ലെങ്കില്‍ കൃത്യമല്ലാത്ത രീതിയില്‍ കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോള്‍ അത് പല വിധത്തിലുള്ള പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. ഇത്തരം കാര്യങ്ങള്‍ വളരെയധികം ശ്രദ്ധിക്കണം.

ഐസൊലേഷന്‍ റൂമില്‍ നിന്ന് മാറ്റുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കാന്‍

ഐസൊലേഷന്‍ റൂമില്‍ നിന്ന് മാറ്റുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കാന്‍

ഐസൊലേഷന്‍ റൂമില്‍ നിന്നോ മോര്‍ച്ചറിയില്‍ നിന്നോ ശരീരം നീക്കുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ചില കാര്യങ്ങള്‍ ഉണ്ട്. ഇവ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞാല്‍ മാത്രമേ നല്ല രീതിയില്‍ ശരീരം സംസ്‌കരിക്കാന്‍ സാധിക്കുകയുള്ളൂ. എന്തൊക്കെ കാര്യങ്ങളാണ് ഐസൊലേഷന്‍ റൂമില്‍ നിന്നും മോര്‍ച്ചറിയില്‍ നിന്നും ബോഡി മാറ്റുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങള്‍ എന്ന് നോക്കാം.

ഐസൊലേഷന്‍ റൂമില്‍ നിന്ന് മാറ്റുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കാന്‍

ഐസൊലേഷന്‍ റൂമില്‍ നിന്ന് മാറ്റുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കാന്‍

മൃതദേഹം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ആരോഗ്യ പ്രവര്‍ത്തകര്‍ വ്യക്തി ശുചിത്വം പാലിക്കുകയും കൈ വൃത്തിയാക്കുകയും ചെയ്യണം. പിപിഇയുടെ ശരിയായ ഉപയോഗം ഉറപ്പാക്കുകയും വേണം (വാട്ടര്‍ റെസിസ്റ്റന്റ് ആപ്രോണ്‍, ഗോഗിള്‍സ്, എന്‍ 95 മാസ്‌ക്, ഗ്ലൗസുകള്‍). ഇത് കൂടാതെ മൃതദേഹത്തിലെ എല്ലാ ട്യൂബുകളും ഡ്രെയിനുകളും കത്തീറ്ററുകളും നീക്കംചെയ്യണം. ഏതെങ്കിലും ദ്വാരങ്ങളോ മുറിവുകളോ (കത്തീറ്റര്‍, ട്യൂബുകള്‍ അല്ലെങ്കില്‍ മറ്റേതെങ്കിലും നീക്കം ചെയ്തതിന്റെ ഫലമായി) കാണ്ടാല്‍ ഒരു ശതമാനം ഹൈപ്പോക്ലോറൈറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് അണുവിമുക്തമാക്കാന്‍ ശ്രദ്ധിക്കണം.

ഐസൊലേഷന്‍ റൂമില്‍ നിന്ന് മാറ്റുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കാന്‍

ഐസൊലേഷന്‍ റൂമില്‍ നിന്ന് മാറ്റുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കാന്‍

ശരീര ദ്രാവകങ്ങള്‍ ചോര്‍ന്നൊലിക്കുന്നത് തടയാന്‍ മൃതദേഹത്തിന്റെ വായിലും മൂക്കിലും വളരെയധികം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. ഐസോലേഷന്‍ വാര്‍ഡില്‍ നിന്നോ മോര്‍ച്ചറിയില്‍ നിന്നോ മാറ്റുമ്പോള്‍ രോഗിയുടെ കുടുംബം മൃതദേഹം കാണാന്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കില്‍ അതീവ മുന്‍കരുതലുകള്‍ എടുത്ത് അവരെ അനുവദിക്കാം. മൃതദേഹം ലീക്ക് പ്രൂഫ് പ്ലാസ്റ്റിക് ബോഡി ബാഗില്‍ സൂക്ഷിക്കുക. ബോഡി ബാഗിന്റെ പുറംഭാഗം ഒരു ശതമാനം ഹൈപ്പോക്ലോറൈറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് അണഉവിമുക്തമാക്കാവുന്നതാണ്. ബോഡി ബാഗ് ഒരു മോര്‍ച്ചറി ഷീറ്റ് അല്ലെങ്കില്‍ കുടുംബാംഗങ്ങള്‍ നല്‍കിയ ഷീറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് പൊതിയാം.

ഐസൊലേഷന്‍ റൂമില്‍ നിന്ന് മാറ്റുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കാന്‍

ഐസൊലേഷന്‍ റൂമില്‍ നിന്ന് മാറ്റുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കാന്‍

ഉപയോഗിച്ചതോ മലിനമായതോ ആയ എല്ലാ തുണികളും മുന്‍കരുതലുകള്‍ ഉപയോഗിച്ച് കൈകാര്യം ചെയ്യണം, ഒരു ബയോഹാസാര്‍ഡ് ബാഗില്‍ വയ്ക്കുകയും ബാഗിന്റെ പുറംഭാഗം ഹൈപ്പോക്ലോറൈറ്റ് ലായനി ഉപയോഗിച്ച് അണുവിമുക്തമാക്കുകയും വേണം. ഉപയോഗിച്ച ഉപകരണങ്ങള്‍ ഓട്ടോക്ലേവ് ചെയ്യണം അല്ലെങ്കില്‍ അണുനാശിനി ഉപയോഗിച്ച് മലിനീകരിക്കണം. എല്ലാ മെഡിക്കല്‍ മാലിന്യങ്ങളും ബയോമെഡിക്കല്‍ മാലിന്യ നിര്‍മാര്‍ജന നിയമങ്ങള്‍ അനുസരിച്ച് കൈകാര്യം ചെയ്യുകയും നീക്കം ചെയ്യുകയും വേണം. ശരീരം കൈകാര്യം ചെയ്ത ആരോഗ്യ ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ വ്യക്തിഗത സംരക്ഷണ ഉപകരണങ്ങള്‍ നീക്കംചെയ്യുകയും കൈകളുടെ ശുചിത്വം പാലിക്കുകയും വേണം. കുടുംബാംഗങ്ങള്‍ക്ക് കൗണ്‍സിലിംഗ് നല്‍കുകയും അവരുടെ വികാരങ്ങളെ മാനിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതാണ്.

സംസ്‌കരിക്കുന്നത് എങ്ങനെ?

സംസ്‌കരിക്കുന്നത് എങ്ങനെ?

കോവിഡ് -19 അധികം അപകടസാധ്യത ഉണ്ടാക്കുന്നില്ലെന്ന് ശ്മശാനത്തിലെ ജീവനക്കാരെ മനസ്സിലാക്കിപ്പിക്കണം. ഇതിന് ശേഷം കൈകളുടെ ശുചിത്വം, മാസ്‌കുകള്‍, കയ്യുറകള്‍ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് വേണം ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ മൃതദേഹം സ്പര്‍ശിക്കാന്‍. ബോഡി ബാഗിന്റെ മുഖം അണ്‍സിപ്പ് ചെയ്തുകൊണ്ട് മൃതദേഹം കാണുന്നതിന്. (സ്റ്റാന്‍ഡേര്‍ഡ് മുന്‍കരുതലുകള്‍ ഉപയോഗിച്ച്)

സംസ്‌കരിക്കുന്നത് എങ്ങനെ?

സംസ്‌കരിക്കുന്നത് എങ്ങനെ?

മതപരമായ ആചാരങ്ങളായ മതഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ നിന്ന് വായിക്കുക, വിശുദ്ധജലം തളിക്കുക എന്നിവയെല്ലാം അനുവദിക്കാം. എന്നാല്‍ ശരീരത്തെ സ്പര്‍ശിക്കാന്‍ മാത്രം ശ്രമിക്കരുത്. മൃതദേഹം കുളിക്കുക, ചുംബിക്കുക, കെട്ടിപ്പിടിക്കുക തുടങ്ങിയവ അനുവദിക്കരുത്. സംസ്‌കാരത്തിന് ശേഷം ശ്മശാന സ്റ്റാഫും കുടുംബാംഗങ്ങളും കൈകള്‍ നല്ലതുപോലെ വൃത്തിയാക്കണം. അടുത്ത ബന്ധുക്കള്‍ മുന്‍കരുതല്‍ എടുക്കേണ്ടതാണ്. രോഗം ബാധിക്കുന്നതിനുള്ള സാധ്യത വളരെ കൂടുതലാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഇത്തരം കാര്യങ്ങള്‍ എല്ലാം ചെയ്ത ശേഷം വേണം മൃതദേഹം സംസ്‌കരിക്കുന്നതിന്.

Story first published: Saturday, March 28, 2020, 17:12 [IST]
X
Desktop Bottom Promotion